آنچه باید در خصوص تیم‌سازی (Team Building) بدانیم (مدل تاکمن Tuckman’s Model)

در مقالات قبل مراحل یک تا سه مدل تاکمن را شرح دادیم. در این مقاله مرحله چهارم را توضیح می‌دهیم:

1. تشکیل (Forming)
2. تعارض (Storming)
3. هنجارسازی (Norming)
4. عملکرد (Performing)
5. جدایی (Adjourning)

مدیریت پروژه و اصول مدیریت تأکید زیادی بر فرآیند تیم‌سازی و عملکرد مطلوب تیم دارند. همان‌گونه که عنوان شد، هر مرحله خصوصیات منحصر به خود دارد و هدف اصلی، رسیدن به بلوغ در مرحله عملکرد (Performing) است. در اینجا این مرحله را با جزئیات بررسی می‌کنیم.

عملکرد (Performing) در مدل تاکمن (Tuckman’s Model)

ویژگی‌ها:

تیم‌هایی که از مرحله هنجارسازی (Norming) عبور می‌کنند، به مرحله عملکرد (Performing) می‌رسند. با این حال، همه تیم‌ها این مرحله را تجربه نمی‌کنند. در این مرحله، تیم‌ها اهداف مشخصی دارند و به‌طور پایدار عملکرد مطلوبی ارائه می‌دهند. اعضای تیم با حداقل نظارت و درگیری (Conflict) فعالیت می‌کنند. آن‌ها از کار خود لذت می‌برند و انگیزه بالایی دارند. اعضای تیم اطلاعات را به شکلی روان و مؤثر رد و بدل می‌کنند و اختلاف نظرها را به‌عنوان چالش‌هایی گذرا در نظر می‌گیرند که به تقویت مهارت‌های تیمی کمک می‌کنند.

در این مرحله، اعضای تیم نقاط قوت و ضعف خود را می‌پذیرند و خود را به‌گونه‌ای سازماندهی می‌کنند که به انعطاف‌پذیری و عملکرد بهینه برسند. آن‌ها نقش‌ها و مسئولیت‌های خود را به‌خوبی درک کرده و از وابستگی به رهبر فاصله می‌گیرند. قوانین پایه (Ground Rules) و مهارت‌های حل تعارض به بخشی از رفتار ناخودآگاه اعضای تیم تبدیل شده‌اند. رهبر تیم با تفویض کارها، عملکرد تیم را توسعه می‌دهد و از طریق ایجاد چالش‌های هدفمند، خلاقیت و مهارت‌های فردی و تیمی را تقویت می‌کند.

تیم‌هایی که این مرحله را پشت سر می‌گذارند، توانمند می‌شوند و می‌توانند در پروژه‌های دیگر نیز بدون نیاز به طی مراحل اولیه، عملکرد بالایی داشته باشند. این امر یکی از مهم‌ترین اصول مدیریت در تیم‌سازی است که مدل تاکمن (Tuckman’s Model) بر آن تأکید دارد.

نیازهای تیم:

در این مرحله، تیم باید انعطاف‌پذیری خود را حفظ کند و اطلاعات جدید و کاربردی را برای بهبود فرآیند تصمیم‌گیری در اختیار اعضا قرار دهد. تفویض بیشتر کارها و تشویق اعضا به پذیرش چالش‌های جدید، باعث افزایش کارایی تیم می‌شود. همچنین، رهبر باید توازن مناسبی بین ایجاد امید به موفقیت و آگاهی از ریسک‌ها برقرار کند.

مثال ساده:

در یک پروژه، تیم نه‌تنها به برنامه‌ریزی ماهانه خود دست یافته، بلکه بخشی از تأخیرات ماه‌های گذشته را نیز جبران کرده است. اعضای تیم با انگیزه بالا، فراتر از انتظارات عمل می‌کنند و مدیر پروژه بدون نیاز به مداخله مستقیم، پیشرفت مطلوب تیم را مشاهده می‌کند.

با رعایت این اصول مدیریت و استفاده از مدل تاکمن (Tuckman’s Model)، می‌توان تیم‌هایی با عملکرد بالا ایجاد کرد که در پروژه‌های آینده نیز موفق عمل کنند.